The eight dissolutions

One necessarily dies by way of the dissolution of the twenty-five coarse objects: རགས་པ་ཉེར་ལྔ་ཐིམ་པའི་སྒོ་ནས་འཆི་དགོས།

• The five aggregates ཕུང་པོ་ལྔ།
• The four elements ཁམས་བཞི།
• The six sources སྐྱེ་མཆེད་དྲུག
• The five objects ཡུལ་ལྔ།
• The five basis-time exalted wisdoms གཞི་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ།

FIRST DISSOLUTION: EARTH → WATER ས་ཆུ་ལ་ཐིམ།

The five phenomena that dissolve simultaneously: ཆོས་ལྔ་པོ་དུས་མཉམ་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ།

1. The form aggregate གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ།
2. The basis-time mirror-like exalted wisdom གཞི་དུས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས།
3. The earth element སའི་ཁམས།
4. The eye-faculty མིག་གི་དབང་པོ།
5. Forms included within one's continuum རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས།

External signs: སོ་སོའི་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་ནི།

1. Limbs become thinner than before, the body becomes weak and powerless
   ཡན་ལག་རྣམས་སྔར་ལས་ཕྲ་རུ་འགྲོ་ཞིང༌། ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང༌། ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།
2. The basis mirror-like exalted wisdom is explained to be a consciousness to which many objects simultaneously clearly appear, like the appearance of reflections in a mirror;
   གཞི་དུས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དུ་མ་ཅིག་ཅར་དུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཞིག་ལ་བཤད་ལ།
   Sign: The eyes become unclear and obscured དེ་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་སུ་མིག་མི་གསལ་ཞིང་རབ་རིབ་ཏུ་འགྱུར།
3. The body's moisture dries up, the limbs become loose, and there is an experience like the body is sinking into the earth
   ལུས་ཤས་ཆེར་སྐམ་ཞིང་ཡན་ལག་རྣམས་ལྷོད་ལྷོད་པོར་འགྲོ་བ་དང༌། ལུས་ས་འོག་ཏུ་བྱིང་བ་ལྟ་བུའི་ཉམས་འབྱུང༌།
4. Inability to open and close the eyes མིག་འབྱེད་འཛུམ་མི་ནུས།
5. The body's complexion diminishes and strength is exhausted
   ལུས་ཀྱི་བཀྲག་མདངས་ཡལ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

Inner sign: "Mirage-like" སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ། སོས་ཀའི་དུས་སུ་བྱེ་མ་ལ་ཉི་འོད་ཕོག་པ་ན་ཆུར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྔོ་མེར་བའི་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ༌།
A shimmering blue appearances occurs like the appearance of water when hot-season sunlight hits sand.

SECOND DISSOLUTION: WATER → FIRE ཆུ་མེར་ཐིམ།

The five phenomena that dissolve simultaneously: ཆོས་ལྔ་པོ་དུས་མཉམ་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ།

1. The feeling aggregate ཚོར་བའི་ཕུན་པོ།
2. The basis-time exalted wisdom of equality གཞི་དུས་ཀྱི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས།
3. The water element ཆུའི་ཁམས།
4. The ear-faculty རྣ་བའི་དབང་པོ།
5. Sounds included within one's continuum རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྒྲ།

External signs: སོ་སོའི་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་ནི།

1. Pleasant, unpleasant, and neutral feelings in the retinue of sense-consciousnesses are not experienced by the body-consciousnesses དབང་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ལུས་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མི་མྱོང༌།
2. The basis exalted wisdom of equality is explained to be the consciousness mindful of pleasant, unpleasant, and neutral [feelings] as being same-type (i.e. feelings)
   གཞི་དུས་ཀྱི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནི་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ཚོར་བར་རིགས་གཅིག་ཏུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཤད་ཅིང༌།
   Sign: Not being mindful of pleasant, unpleasant, and neutral feelings in the retinue of mental consciousnesses ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མི་དྲན།
3. Saliva, sweat, urine, blood, and other fluids mostly dry up
   ཁ་ཆུ་དང༌། རྡུལ་དང༌། གཅིན་དང་ཁྲག་དང༌། ཁུ་བ་རྣམས་ཤས་ཆེར་སྐམ།
4. Not hearing internal and external sounds ཕྱི་ནང་གི་སྒྲ་མི་ཐོས།
5. The buzzing inside the ears no longer occurs རྣ་བའི་ནང་གི་འུར་སྒྲ་མི་འབྱུང་ངོ༌།

Inner signs: "Smoke" དུ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ། དུ་བ་འཁྲིགས་པའི་དཀྱིལ་ནས་དུད་ཁུང་ནས་དུ་བ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྔོ་ཕོད་ཕོད་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འཆར་རོ།
An appearance like billowing greyish [smoke], like smoke billowing from a smokey chimney.

THIRD DISSOLUTION: FIRE → WIND མེ་རླུང་ལ་ཐིམ།

The five phenomena that dissolve simultaneously: ཆོས་ལྔ་པོ་དུས་མཉམ་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ།

1. The discrimination aggregate འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ།
2. The basis-time exalted wisdom of individual investigation གཞི་དུས་ཀྱི་སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས།
3. The fire element མེའི་ཁམས།
4. The nose-faculty སྣའི་དབང་པོ།
5. Smells included within one's continuum རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དྲི།

External signs: སོ་སོའི་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་ནི།

1. No longer mindful of the affairs of one's family (parents and so forth)
   ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་དུ་སོགས་ཀྱི་དོན་མི་དྲན།
2. The basis exalted wisdom of individual investigation is explained to be the consciousness that is mindful of individual names (such as of one's family)
   གཞི་དུས་ཀྱི་སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉེ་དུ་སོགས་ཀྱི་མིང་སོ་སོར་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཤད་ཅིང༌།
   Sign: No longer remembering the names of one's family (parents and so forth)
   ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱི་མིང་མི་དྲན།
3. Body-heat diminishes and so does the ability to digest food and drink
   ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཡལ་ནས་བཟའ་བཏུང་འཇུ་བའི་ནུས་པ་ཉམས།
4. Gasping as the inhalation through the nose becomes weaker and shorter and the exhalation becomes stronger and longer སྣ་སྒོ་ནས་རླུང་ནང་དུ་སྡུད་པ་ཞན་ཅིང་ཕྱིར་དྲག་ལ་རིང་དུ་རྒྱུ་བའི་དབུགས་བརྩེགས་མ་འབྱུང༌།
5. No longer experiencing pleasant and unpleasant smells with the nose སྣས་དྲི་ཞིམ་མི་ཞིམ་གང་ཡང་མི་ཚོར།

Inner signs: "Sky lights" or "Fireflies" མཁའ་སྣང་ལྟ་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ།

• An appearance like fiery sparks in amongst greyish smoke coming from a chimney; or
  དུད་ཁུང་ནས་དུ་བ་སྔོ་ཕོད་ཕོད་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་གསེབ་ནས་མེ་སྟག་དམར་ཚིག་ཚིག་པ་ལྟ་བུའམ།
• An appearance like the fiery sparks coming from the sooty underside of a pan used for roasting barley.
  ཡོས་རྔོས་པའི་སླ་ངའི་རྒྱབ་ཀྱི་དྲེག་པ་ལ་མེ་སྟག་དམར་ཡལ་ཡལ་འོང་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ༌།

FOURTH DISSOLUTION: WIND → CONSCIOUSNESS རླུང་རྣམ་ཤེས་ལ་ཐིམ།

The five phenomena that dissolve simultaneously: ཆོས་ལྔ་པོ་དུས་མཉམ་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ།

1. The compositional factors aggregate འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ།
2. The basis-time exalted wisdom of accomplishing actions གཞི་དུས་ཀྱི་བྱ་སྒྲུབ་ཡེ་ཤེས།
3. The wind element རླུང་གི་ཁམས།
4. The tongue-faculty ལྕེའི་དབང་པོ།
5. Tastes included within one's continuum རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རོ།

External signs: སོ་སོའི་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་ནི།

1. Inability to perform physical actions such as moving about ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒུལ་བསྐྱོད་སོགས་མི་ནུས།
2. The basis exalted wisdom of accomplishing actions is explained to be the consciousness mindful of external worldly activities, purposes, and so forth
   གཞི་དུས་ཀྱི་བྱ་སྒྲུབ་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིའི་བྱ་བ་དང་དགོས་པ་སོགས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཤད་ཅིང༌།
   Sign: Not being mindful of any external worldly activities, purposes, and so forth
   འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིའི་བྱ་བ་དང་དགོས་པ་སོགས་གང་ཡང་མི་དྲན།
3. The ten winds (life-bearing and so forth) transfer from their respective places to the heart and the breath ceases to move in and out སྲོག་འཛིན་སོགས་རླུང་བཅུ་རང་རང་གི་གནས་ནས་སྙིང་གར་འཕོ་ཞིང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་འཆད།
4. The tongue becomes thick and short, and its root becomes blue ལྕེ་སྦོམ་ཞིང་ཐུང་ལ་ལྕེའི་རྩ་བ་སྔོན་པོར་འགྱུར།
5. No longer experiencing any of the six tastes with the tongue ལྕེས་རོ་དྲུག་གང་ཡང་མི་མྱོང༌།

སྐབས་འདིར་ལུས་དབང་དང་རེག་བྱ་ཡང་ཐིམ་དགོས་པས་དེ་ཐིམ་པའི་ཕྱི་རྟགས་ལ་རེག་བྱ་འཇུམ་རྩུབ་གང་ཡང་མི་མྱོང་ངོ༌།
Since the body-faculty and tangible objects must also dissolve at this time, the external sign of their dissolution is no longer experiencing any tangible objects, such as soft and rough.

Inner signs: "like a burning butter-lamp" མར་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ། མར་མེ་ཟ་དཀར་རྩེ་མོ་ཏ་ལ་ལ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ༌།
An appearance like the sputtering white point of a butter lamp when it is about to go out.

འབྱུང་བཞི་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐིམ་ཚུལ་ནི་འབྱུང་བ་སྔ་མའི་རང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་བསྡུས་ནས་ཕྱི་མའི་ནུས་པ་གསལ་དུ་སོང་བ།
The way in which previous elements dissolve into the latter: Through the gathering of the potency of the supporting consciousnesses of previous elements, the potency of latter elements becomes clearer.

འབྱུང་བ་སྔ་མ་ཞིག་ཕྱི་མའི་རང་བཞིན་དུ་སོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།
It is not that previous elements transform into the nature of the latter.

ས་རླུང་གིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉམས་ནས་ཆུ་རླུང་གིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་གསལ་དུ་སོང་བས་ན།
སྔ་མའི་ནུས་པ་ཕྱི་མ་ལ་འཕོས་པ་འདྲ་བ་ཞིག་འབྱུང་བས་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་ཞེས་བཤད་ལ། ས་རང་དགའ་བ་ཞིག་ཆུ་རང་དགའ་བ་ཞིག་ལ་ཐིམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
"Earth dissolving into water" is explained as: Through the degeneration of the ability of the earth-wind to act as the support for consciousness, the water-wind's ability to act as a support for consciousness becomes clearer. Therefore, since it seems like the potency of the previous is transferred to the latter, it is explained as such.

དེས་གཞན་རྣམས་ལའང་རིགས་འགྲེའོ།
Apply the same reasoning also the the others.

After the dissolution of the four elements, the five phenomena of the consciousness aggregate dissolve gradually: འབྱུང་བཞི་ཐིམ་རྗེས་སུ་་་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་རིམ་ཅན་དུ་འཆར་དགོས་སོ།

1. The mind of the eighty natural conceptions རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྟོག་པའི་སེམས།
2. The mind of white appearance སྣང་བ་དཀར་ལམ་པའི་སེམས།
3. The mind of red increase མཆེད་པ་དམར་ལམ་པའི་སེམས།
4. The mind of black near-attainment ཉེར་ཐོབ་ནག་ལམ་པའི་སེམས།
5. The mind of the clear light of death འཆི་བ་འོད་གསལ་གྱི་སེམས།

The remaining coarse objects to dissolve:

• The consciousness aggregate རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ།
• The basis-time exalted wisdom of dharmadhatu གཞི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས།
• The mental-faculty ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ།

རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྟོག་པའི་སེམས་དང༌། དེའི་བཞོན་པར་གྱུར་པའི་རླུང་གཉིས་སྣང་བ་དཀར་ལམ་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཐིམ་དགོས་ཏེ།
དེ་དང་སྣང་བའི་སེམས་གཉིས་འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་ཞིང་ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེ་བས་སྣང་བ་རང་དུས་སུ་དེ་འདྲའི་བློ་རགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།
The mind of the eighty natural conceptions and its wind-mount necessarily dissolve prior to white appearance because their mode of apprehension is discordant and there is a big difference in subtlety; due to that, there is no such coarse awareness at the time of white appearance.

FIFTH DISSOLUTION: EIGHTY NATURAL CONCEPTIONS → APPEARANCE
རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་ཀུན་རྟོག་སྣང་བ་ལ་ཐིམ།

རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་ཀུན་རྟོག་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བཅས་པ་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པར་རྩོམ་པའི་ཚེ་མར་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འབྱུང༌།
When the Eighty Natural Conceptions together with their wind-mounts start to dissolve into Appearance, an appearance like a burning butter-lamp arises.

དེ་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པའི་སྣང་བ་རང་དུས་ཀྱི་རྟགས་ནི། སྟོན་གྱི་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པའི་ཚེ་མཚན་མོ་ཟླ་བ་ཤར་བའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ཤིང་སྟོང་སང་ངེ་བ་ལ་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་དཀར་པོའི་རྣམ་པ་ཞིག་འཆར་ལ།
The sign at the time of Appearance (when those have dissolved into Appearance): An appearance in the aspect of white illuminating light that is very clear and vividly empty, like the light of the moon at night pervading the sky in the autumn when the sky is free from impurities.

དེ་ལྟར་འཆར་བའི་རྐྱེན་ནི། སྙིང་ག་ཡན་ཆད་ཀྱི་རོ་རྐྱང་གི་རླུང་ཐམས་ཅད་དབུ་མའི་ཡར་སྣེ་ནས་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྱི་བོའི་རྩ་མདུད་གྲོལ་བའི་
དབུས་ན་ཕ་ལས་ཐོབ་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་ཧཾ་ཡིག་མགོ་ཐུར་བསྟན་གྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ཆུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཐུར་ལ་འོངས་ཏེ།
སྙིང་གའི་རོ་རྐྱང་གི་མདུད་པ་དྲུག་སྐོར་གྱི་སྟེང་དུ་སླེབ་པའི་བར་ལ་དེ་འདྲའི་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི།
The cause of such an appearance: All the winds of the left and right channels above the heart enter into the central channel from its upper opening; through the force of that, the knot at the crown is loosened and the white drop obtained from the father (which has the aspect of a white, upside-down letter HAM) travels down due to being in the nature of water. Up until it arrives at the six-looped knot of the left and right channels at the heart, such an appearance arises.

ཕྱི་རོལ་ནས་ཟླ་འོད་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་མ་ཡིན་ནོ།
It is not an appearance of illumination (such as moonlight) from outside.

དེ་ལ་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ།
That is called "Appearance" and "Empty".

SIXTH DISSOLUTION: APPEARANCE → INCREASE སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་ཐིམ།

དེའི་རྗེས་སུ་སྣང་བ་དང་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བཅས་པ་མཆེད་པ་ལ་ཐིམ་ནས་མཆེད་པའི་སེམས་ཤར་བའི་ཚེ།
སྟོན་གནམ་གཡའ་དག་ལ་ཉི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུ་སྔར་ལས་ཀྱང་ཆེས་དྭངས་པའི་སྟོང་སང་ངེ་བ་དམར་པོ་འམ་དམར་སེར་གྱི་སྣང་བ་འཆར་ལ།
After that, when Appearance together with its wind-mount dissolves into Increase and the mind of Increase dawns [the sign is]: A vivid red or orange appearance dawns that is even more clear and empty than before, like a cloudless autumn sky pervaded by sunlight.

དེའི་རྐྱེན་ནི་སྙིང་ག་མན་ཆད་ཀྱི་རོ་རྐྱང་གི་རླུང་ཐམས་ཅད་དབུ་མའི་མར་སྣ་ནས་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནོར་བུའི་རྩ་འཁོར་གྱི་མདུད་པ་དང་ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་གྱིས་མདུད་པ་རྣམས་རིམ་གྱི་གྲོལ་པས། ལྟེ་བའི་རྩ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་མ་ལས་ཐོབ་པའི་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཨ་ཐུང་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་མེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་ཡར་འོངས་ཏེ།
སྙིང་གའི་རོ་རྐྱང་གི་མདུད་པ་དྲུག་སྐོར་གྱི་འོག་ཏུ་སླེབ་པའི་བར་ལ་དེ་འདྲའི་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།
The cause of that: All the winds of the left and right channels below the heart enter into the central channel from its lower opening; through the force of that, the knots of the jewel chakra and naval chakra are sequentially released. Due to that, the red drop received from the mother that is at the centre of the naval chakra, is in the form of the vertical line of the short "a", and is the nature of fire, ascends; this appearance arises up until it reaches the sixfold knot of the left and right channels at the heart.

ཕྱི་རོལ་ནས་ཉི་འོད་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་མ་ཡིན་ནོ།
This is not a dawning of an appearance of sunlight and so forth from outside.

དེ་ལ་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཟེར་རོ།
This is called "Increase appearance" and "Very empty".

SEVENTH DISSOLUTION: INCREASE → NEAR-ATTAINMENT མཆེད་པ་ཉེར་ཐོབ་ལ་ཐིམ།

དེའི་རྗེས་སུ་མཆེད་པ་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བཅས་པ་ཉེར་ཐོབ་ལ་ཐིམ་པའི་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་སྟོད་ཀྱི་ཚེ།
སྟོན་གནམ་གཡའ་དག་ལ་མཚམས་ཀྱི་སྨག་འཐུག་པོས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུ་སྟོང་སང་ནག་ལམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་ལ།
After that, during the initial phase of Near-Attainment, where Increase together with its wind-mount dissolve into Near-Attainment, [the sign is:] A vivid black and empty appearance dawns, like an autumn sky pervaded by the thick darkness of night.

དེ་ནི་དབུ་མའི་ནང་གི་ཡས་རླུང་མས་རླུང་རྣམས་སྙིང་གའི་དབུ་མའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྙིང་གའི་རོ་རྐྱང་གི་མདུད་པ་དྲུག་སྐོར་གྲོལ་ཏེ།
སྟེང་གི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་མར་བབ། འོག་གི་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཡར་འོངས་ཏེ།
སྙིང་གའི་དྷཱུ་ཏཱིའི་དབུས་ན་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་དབུས་སུ་ཆུད་ནས་ཕྲད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་འདྲའི་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི།
The cause of that: Through the force of the upper and lower winds inside the central channel gathering inside the central channel at the heart, the sixfold knot of the left and right channels at the heart is released. The white drop descends from above and the red drop ascends from below. As they enter the centre of the closed red and white sphere that is the indestructible drop at the centre of the central channel at the heart, this appearance arises.

ཕྱི་རོལ་ནས་མུན་པ་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་མ་ཡིན་ནོ།
This is not a dawning of an appearance of darkness and so forth from outside.

དེ་ལ་ཉེར་ཐོབ་དང་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།
This is called "Near-Attainment" and "Great empty".

དེ་ཡང་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་སྟོད་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་སྐྱེས་ལ། ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་སྨད་ལ་ཡུལ་གང་ཡང་མི་དྲན་པར་དྲན་མེད་དུ་བརྒྱལ་བ་ལྟར་ནག་འཐོམས་ཀྱིས་འགྲོ
དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་ལས་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རླུང་སེམས་མཐའ་དག་འགགས་ཏེ།
Moreover, the initial phase of Near-Attainment arise with the appearance of objects, whereas during the latter phase of Near-Attainment one falls into total darkness, without remembering any objects, like losing consciousness. Then, from among the very subtle winds and minds, all adventitious winds and minds cease.

དང་པོ་ནས་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་མ་གསོ་བའི་བར་དེར་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་སྨད་དྲན་མེད་དེ་འོང་བ་ཡིན་ལ།
དེའི་རྗེས་སུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་གསོས་ཏེ་འཆི་བ་འོད་གསལ་འཆར་རོ།
This unconscious latter phase of Near-Attainment continues until consciousness is restored to the very subtle winds and minds (that exist primordially in the basis). After that, consciousness is restored to the very subtle winds and minds and the Clear Light of death dawns.

ཀུན་རྟོག་གཡོ་བ་དང་ཐིམ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྟོན་གནམ་གཡའ་དག་ལ་ཟླ་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའི་སྟོང་སང་དཀར་ལམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་གྱི།
དེ་ལས་གཞན་པའི་གཉིས་སྣང་རགས་པ་གཞན་གང་ཡང་མ་འཆར་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། སྣང་བ་དཀར་ལམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌།
Definition of the white appearance: A mental consciousness arising between the movement and dissolution of the [thirty-three] conceptions [of the nature of white appearance] to which:

1. A vividly empty white appearance dawns, like the clear autumn sky pervaded by moonlight; but
2. No coarse dualistic appearances other than that appear whatsoever.

ཀུན་རྟོག་གཡོ་བ་དང་ཐིམ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྟོན་གནམ་གཡའ་དག་ལ་ཉི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའི་སྟོང་སང་དམར་ལམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་གྱི།
དེ་ལས་གཞན་པའི་གཉིས་སྣང་རགས་པ་གཞན་གང་ཡང་མི་འཆར་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། སྣང་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད།
Definition of the increase appearance: A mental consciousness arising between the movement and dissolution of the [forty] conceptions [of the nature of increase] to which:

1. A vividly empty red appearance dawns, like the clear autumn sky pervaded by sunlight; but
2. No coarse dualistic appearances other than that appear whatsoever.

ཀུན་རྟོག་གཡོ་བ་དང་ཐིམ་པའི་བར་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྟོན་གནམ་གཡའ་དག་ལ་མཚམས་ཀྱི་སྨག་འཐུག་པོས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའི་སྟོང་སང་ནག་ལམ་པའི་སྣང་བ་འཆར་གྱི།
དེ་ལས་གཞན་པའི་གཉིས་སྣང་རགས་པ་གཞན་གང་ཡང་མི་འཆར་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། སྣང་བ་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།
Definition of the near-attainment appearance: A mental consciousness arising between the movement and dissolution of the [seven] conceptions [of the nature of near-attainment] to which:

1. A vividly empty black appearance dawns, like the clear autumn sky pervaded by thick darkness at night; but
2. No coarse dualistic appearances other than that appear whatsoever.

EIGHTH DISSOLUTION: NEAR-ATTAINMENT → CLEAR LIGHT ཉེར་ཐོབ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ།

ཉེར་ཐོབ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་ནས་འོད་གསལ་ཤར་བའི་ཚེ། ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་སྨད་དྲན་མེད་དེ་སངས་ནས་གཉིས་སྣང་རགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་སྟོན་གྱི་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པ་ལ་ཟླ་འོད་ཉི་འོད་མུན་པ་སྟེ་སློད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ནམ་མཁའི་རང་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོང་སང་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པའི་སྣང་བ་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་སྣང་བ་འདྲ་བ་ཞིག་འཆར་རོ།
When Near-Attainment dissolves into Clear Light and clear light dawns, the unconsciousness of the latter phase of Near-Attainment clears away and [the sign is:] A vivid empty appearance that is without even the slightest dualistic appearances dawns, like the natural colour of the dawn sky free from the three polluting conditions of 1) moonlight, 2) sunlight, and 3) darkness; it is similar to the appearance of the meditative equipoise directly realising emptiness.

དེ་ལྟར་འཆར་བའི་རྐྱེན་ཡང་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གཉིས་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་ལ་ཐིམ། དབུ་མའི་ནང་གི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་ལ་ཐིམ་པས་དང་པོ་ནས་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རླུང་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་བས་ན་དེ་འདྲའི་སྣང་བ་ཤར་བ་ཡིན་གྱི།
The cause such an appearance: The white and red drops dissolve into the white and red indestructible drop and all the winds in the central channel dissolve into the very subtle life-sustaining wind. Due to that, the very subtle winds and minds (that exist primordially in the basis) manifest, due to which such an appearance dawns.

ཕྱི་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་སྟོང་སང་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ།
It is not an appearance of external complete empty space.

དེ་ལ་འཆི་བ་འོད་གསལ་དང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཆི་བ་དངོས་དེ་ཡིན་ནོ།
This is called "death", "Clear Light", and "All empty". This is actual death.

That is referred to as the Basis Dharmakāya: དེ་ནི་གཞིའི་ཆོས་སྐུ་དང༌།

• That complete emptiness is referred to as the Basis Svabhāvakāya སྟོང་སང་དེ་ལ་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང༌།
• The awareness taking that as its object is referred to as the Basis Jñāna-Dharmakāya.
  དེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་བློ་དེ་ལ་གཞིའི་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ།

དེ་ལ་ཐ་མལ་བའི་མི་རྣམས་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གནས་ལ། དེ་ནས་ཁམས་དཀར་དམར་གྱི་རྟགས་འོང་ངོ༌།
ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟུངས་ཟད་དྲག་པ་ལ་ཞག་ཅི་ཙམ་སོང་ཡང་ཁམས་དཀར་དམར་གྱི་རྟགས་མི་འོང་བའང་སྲིད་ལ།
Ordinary humans remain in that for up to three days and then the signs of the white and red constituents occur. However, for those whose physical health as been severely depleted by sickness, it is possible that the signs of the white and red constituents do not occur.

རྣལ་འབྱོར་བས་རྟོགས་པ་མཐོ་དམའི་དབང་གིས་འོད་གསལ་དེ་ཆོས་སྐུ་དང་བསྲེས་ནས་འཇོག་པ་ལ་ཞག་གྲངས་མང་ཉུང་ངེས་པ་མེད་པར་གསུང༌།
For yogis, it is said that there is no definite number of days during which they remain in Clear Light mixed with the Dharmakāya; it depends upon their level of realisation.

Points of Clarification

སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་འོད་གསལ་དང་བཅས་པའི་ཐིམ་ཚུལ་དེ་ཡང།
སེམས་སྔ་མ་སྔ་མའི་ནུས་པ་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གསལ་དུ་སོང་བ་ལ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐིམ་ཞེས་བྱའི། སྔ་མ་ཕྱི་མའི་རང་བཞིན་དུ་སོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
The way in which Appearance, Increase, and Near-Attainment dissolve is said to be that as the capacity of the previous mind ceases, that of the latter becomes clearer. That it is called "the previous dissolving into the latter", but it is not the case that the previous transforms into the nature of the latter.

སྟོན་གྱི་ནམ་མཁའ་དཔེར་བཟུང་བ་ནི། དབྱར་དུས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་སའི་རྡུལ་བར་སྣང་ལ་ལྡང་བ་ལེགས་པར་མནན་པ་དང༌།
སྤྲིན་གྱི་སྒྲིབ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་སྟོན་གྱི་དུས་ཡིན་པས་སྟོན་དུས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དཔེར་བཟུང་བ་དང༌།
ནམ་མཁའ་དེ་ཐོགས་བཅས་རགས་པ་དགག་ཙམ་གྱི་སྟོང་སང་ཡིན་པ་ལྟར། སྟོང་པ་བཞི་པོ་ཡང་ཡིད་ངོར་ཀུན་རྟོག་རགས་པའི་སྣང་བ་ལོག་ནས་སྟོང་སང་གི་སྣང་བ་འཆར་བ་གཉིས་སྣང་ཚུལ་མཚུངས་པར་དཔེ་དོན་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། གནས་སྐབས་དེ་ན་ནམ་མཁའ་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
The example of the autumn sky is used because during autumn it is incredibly vivid; the dust that has arisen into the air has been fully settled by the summer rains and the sky is free from obscuring clouds. Moreover, it is completely empty in terms of space being the mere negation of coarse obstructions. Due to being similar to the way in which the empty appearances dawn through the four empties having ceased the appearances of the coarse conceptions of those minds, they are connected as example and meaning. On those occasions, it is not the case that appearances of the actual sky and so forth dawn.

འོ་ན་སྣང་བའི་སྔ་རོལ་ཏུ་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུ་བཞོན་པའི་རླུང་དང་བཅས་པ་ཐིམ་ཟིན་ན། སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་གྱི་དུས་སུ་ཐིམ་རྒྱུའི་རླུང་མེད་དམ་སྙམ་ན།
སྤྱིར་རླུང་ལ་ཕྲ་རགས་མང་དུ་ཡོད་པའི་རགས་པ་རྣམས་ཐིམ་ཚར་ཡང་ཕྲ་བ་ཡོད་དོ།
དེས་ན་རླུང་ཕྲ་བ་གཅིག་པུས་ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་དུས་ནི་རླུང་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པ་ནས་ཉེར་ཐོབ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།
If the Eighty Natural Conceptions together with their wind-mounts have already dissolved prior to Appearance, wouldn't there be no winds to dissolve during Appearance, Increase, and Near-Attainment?
In general, winds have many level of coarseness and subtlety. The coarse ones having dissolved, the subtle still exist. Therefore, the occasion when only subtle winds act as the support of consciousness is from Wind dissolving into Appearance and up to Near-Attainment dissolving into Clear Light.

སྟོང་པ་བཞིའི་སྐབས་སུ་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་སོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་
ཡིད་ངོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་རགས་པ་ལོག་ནས་སྟོང་སང་ངེ་བ་ཞིག་ཤར་བ་ཡིན་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
During the four empties, through the force of the latter consciousnesses together with the appearance of their objects becoming subtler and subtler than the prior consciousnesses together with the appearance of their objects, coarse conventional appearances cease for that mind and a complete emptiness dawns. They do not take emptiness as their objects.

དེས་ན་ལམ་མི་བསྒོམས་པའི་ཐ་མལ་བ་ལ་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་བདེན་གྲུབ་ཁོ་ན་ལས་བདེན་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་མི་འཆར་ཏེ།
སྐབས་འདིའི་སྟོང་པ་བཞི་པོ་སེམས་ཅན་འཆི་ཚད་ཐམས་ཅད་ལ་འཆར་བས་འཆི་བའི་སྐབས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ན་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།
ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཆི་བ་འོད་གསལ་དེ་སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི། ངེས་ཤེས་དང་བཅས་ཏེ་མྱོང་བ་མིན་ནོ།
Therefore, for ordinary beings who have not cultivated the path, during that time only appearances of true-establishment and none of the lack of true establishment dawn because the four empties in this context dawn to all sentient beings at the time of death and therefore, if they were realising emptiness at the time of death, then it would follow that they would effortlessly be liberated. Ordinary being experience the Clear Light of death by way of appearance without ascertainment; they do not experience it with an ascertaining consciousness.

དེ་ནི་མའི་འོད་གསལ་ཡིན་ལ། ལམ་དུས་ཀྱི་གཉིད་དང་སད་པའི་སྐབས་སུ་བསྒོམས་སྟོབས་ཀྱིས་ཤར་བའི་འོད་གསལ་ལ་བུའི་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ།
དེ་གཉིས་འཆི་བ་འོད་གསལ་གྱི་དུས་སུ་བསྲེས་ནས་བསྒོམས་པ་ལ་འོད་གསལ་མ་བུ་འདྲེས་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
[The Clear Light of death] is called the Mother Clear Light and the Clear Light that dawns through the force of meditation during the path both when asleep and awake are called Son Clear Light. The meditation mixing those two during the Clear Light of death is called mixing the mother and son clear lights.

འོ་ན་འཆི་བ་འོད་གསལ་དེ་སྤྱིར་འོད་གསལ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།
Is the Clear Light of death in general a fully qualified Clear Light?

• Although the mixing of mother and son clear lights that is placed within the view by a yogi is a fully qualified Clear Light, རྣལ་འབྱོར་པས་འོད་གསལ་མ་བུ་བསྲེས་ཏེ་ལྟ་ཐོག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་འོད་གསལ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཡང༌།
• The Clear Light of death that dawns to ordinary beings not through the above but naturally is merely a cessation of coarse dualistic appearances that is designated as "Clear Light" but is not fully-qualified.
  དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐ་མལ་པ་ལ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཤར་བའི་འཆི་བ་འོད་གསལ་ནི་གཉིས་སྣང་རགས་པ་འགགས་པ་ཙམ་ལ་འོད་གསལ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་མཚན་ཉིད་པ་མིན་ནོ།

In general, there are two Clear Lights: སྤྱིར་འོད་གསལ་ལ་གཉིས་ལས།

1. Objective Clear Light - subtle emptiness སྟོང་ཉིད་ཕྲ་མོ་ཡུལ་གྱི་འོད་གསལ་དང༌།
2. Subjective Clear Light - the exalted wisdom realising that དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ཅན་གྱི་འོད་གསལ་དུ་འཇོག་གོ །

འཆི་བའི་རིམ་པ་འདི་རྣམས་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་བསྐྱེད་རྫོགས་གཉིས་ཀྱི་འཆི་བ་ཆོས་སྐུར་འཁྱེར་བའི་ལམ་འཁྱེར་དང༌།
དཔེ་དང་དོན་གྱི་འོད་གསལ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱང་གཞིའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་འདི་རྣམས་ལ་གོ་བ་ལེགས་པར་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ།
These stages of death are the main bases for training in terms of Highest Yoga Tantra's Generation and Completion stage practices of taking into the path in terms of taking death as the Dharmakaya and of the Example and Meaning Clear Lights. Therefore, it is very important to develop a proper understanding of these.

Up a level: Tantra